بسترهای بروز یا تأثیرپذیری از شبهات دینی در اختلالات شخصیتی خوشه B

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
ارشد روانشناسی و دانش‌پژوه دکتری مدرسی اخلاق، گروه اخلاق، جامعه‌المصطفی(ص)، قم، ایران.
چکیده
 ابتلای به برخی اختلالات شخصیتی می‌تواند آمادگی بیشتری برای تولید و تأثیرپذیری از شبهات را در فرد ایجاد کند. شناسایی و توجه به این زمینه‌های روانشناختی کمک می‌کند تا فرد یا نهاد پاسخگو، برنامه‌ریزی و استراتژی‌های مناسب‌تری در مواجهه با شبهات افراد مختلف اتخاذ کند. در این پژوهش، هدف تبیین بسترهای بروز و تأثیرپذیری از شبهات دینی در اختلالات شخصیتی خوشه B، است. بدین منظور از روش توصیفی‌تحلیلی استفاده شده است. با توجه به یافته‌های پژوهش، نتایج ذیل به دست آمد: 1. ویژگی‌های فریب‌کاری، گرایش به پرخاشگری، تکانشگری و مسئولیت‌پذیری پایین در اختلال شخصیت ضداجتماعی، زمینه تولید یا تأثیرپذیری از برخی شبهات دینی را افزایش می‌دهند؛ 2. سه ویژگی‌ ذیل یعنی لذت بردن از کانون توجه، تلقین‌پذیری و تنوع‌طلبی در شخصیت نمایشی، احتمال تولید یا تأثیرپذیری از شبهات را افزایش می‌دهد؛ 3. در اختلال شخصیت خودشیفته ویژگی‌های خودبزرگ‌بینی، عزت‌نفس شکننده و حسادت‌ورزی احتمال تولید شبهه را افزایش می‌دهد؛ 4. در اختلال شخصیت مرزی مشکلات هویتی زمینه بروز یا تأثیرپذیری از شبهات را افزایش می‌دهد.
 

کلیدواژه‌ها


 قرآن مجید؛ ترجمة آیت الله مکارم شیرازی.
 ابن ابی‌الحدید، عبدالحمید(بی‌تا)، شرح نهج البلاغه، [قم]، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی(ره).
 ابن شعبه حرانى، حسن‌بن‌على(1363ق)، تحف العقول عن آل الرسول صلى الله علیه و آله، قم، جامعه مدرسین.
 اتکینسون، ریتا ال. و همکاران(1384)، زمینه روانشناسی هیلگارد، ترجمه حسن رفیعی و دیگران(محسن ارجمند و مرسده سمیعی، تهران، انتشارات ارجمند.
 امامی، سیدمجید و دیگران(1393)، «شبکۀ عوامل، زمینه‌ها و راه حل‌های مسئله حجاب در دانشگاه‌های ایران؛ بایسته‌های برنامه ریزی فرهنگی با استفاده از نظریۀ زمینه‌ای»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی سال چهارم، شماره سوم، ص 451-478.
 امیری، حسین(1403ش)، «نقش اختلال‌های افسردگی و وسواس در ایجاد زمینه‌های بروز و تأثیرپذیری از شبهات دینی»، مطالعات شبهه‌پژوهی، دوره 2، شماره 4، ص 115-129.
- باچر و دیگران(مینکا، سوزان و هولی، جیل)(1389ش)، آسیب‌شناسی روانی، ترجمه یحیی سید محمدی، تهران، نشر ارسباران.
 بهرامی‌احسان، هادی و تاشک، اناهیتا (1383)، «ابعاد رابطه میان جهت گیری مذهبی و سلامت روانی و ارزیابی مقیاس جهت گیری مذهبی»، روانشناسی و علوم تربیتی، سال 34، ش2، ص 41-63.
 حسن‌وندی، محسن و دیگران(1402)، «ویژگی‌های رفتاری اختلال شخصیت خودشیفته از نگاه روانشناسی و آموزه‌های اسلامی»، سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت، دوره هفتم، شماره چهارم، ص 139-153.
 __________________(1402)، «ویژگی‌های شناختی اختلال شخصیت خودشیفته از نگاه روان شناسی و آموزه‌های اسلام»، مطالعات اسلامی در حوزه سلامت، دوره هفتم، شماره سوم، ص 61-72.
 حسینی، سیدعلی و دیگران(1402)، «اختلالات روانی شایع در اعضای فرق ضد امنیت فرهنگی»، فصلنامه علمی امنیت ملی، سال سیزدهم، شماره چهل و هفتم، ص 91-106.
 دی وی، گراهام (1389ش)، آسیب‌شناسی روانی (تحقیق، سنجش و درمان در روانشناسی بالینی)، ترجمه مهدی گنجی، ج2، تهران، نشر ساوالان.
 شاملو، سعید(1373ش)، آسیب‌شناسی روانی، تهران، رشد.
- شیبانی، حسین و دیگران(1394)، «بررسی رابطه جهت گیری مذهبی با صفات شخصیتی در دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی و پیام نور شهرستان دامغان»، فرهنگ در دانشگاه اسلامی، دورة ، شماره 1، ص 55-76.
- طاهری، زهرا(1403)، «بررسی عوامل مؤثر بر نگرش مثبت نسبت به پوشش و حجاب (مطالعه موردی دانشجویان دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره) قزوین»، فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد فرهنگ، دوره 17، ص 179-206.
 طبرسی، فضل‌بن‌حسن(1367)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تحقیق و تصحیح: هاشم رسولی، فضل‌‌الله یزدی طباطبایی و دیگران، بیروت، دار المعرفه.
 طباطبایی، محمد حسین(۱۳۷۸)، تفسیر المیزان، ترجمة محمد باقر موسوی،. قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم. دفتر انتشارات اسلامی.
 فاطمی‌نسب، علی و قلانی، نسرین(1398)، «بررسی دلایل و میزان گرایش به فرقههای انحرافی و نقش آن در امنیت اجتماعی (مطالعه موردی: فرقة ضاله بهائیت)»، مجله سیاست دفاعی، سال بیست و هشتم، شماره 109- ص 139-168.
 کاپلان هارولد جی و بنیامین سادوک(1378ش)، خلاصه روانپزشکی، ترجمه حسن رفیعی و فرزین رضاعی،تهران، انتشارات ارجمند، انتشارات سالمی.
 _______________________(1373ش)، خلاصه روانپزشکی، ترجمه نصرت الله پورافکاری، تهرن، آزاده.
 کافی‌راد، مصطفی و دیگران(1399)، «تحلیلی بر شیطان‌پرستی و راهکارهای تربیتی مقابله با آن، با الهام از آیات قرآنی»، آموزه‌های تربیتی در قرآن و حدیث، دوره ششم، شماره اول، ص 85-103.
 گرشاد افسانه، و دیگران(1395)، «بررسی رابطه عزت نفس و نگرش مذهبی در دانشجویان پرستاری دانشگاه علوم پزشکی بجنورد ۱۳۹۲»، مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی، دورة هشتم، شماره سوم، ص ۴۳۹-۴۴۵.
 لیلی‌آبادی، کاظم و عزت‌زاده، مستوره(1395)، «بررسی علل گرایش دانشجویان به عرفان‌های نوظهور (مطالعه موردی دانشگاه تهران واحد غرب)»، مطالعات مدیریت و کارآفرینی، دوره دوم، شماره 2/1، ص 98-110.
 هالجین، ریچارد پی. و ویتبورن، سوزان کراس(1391ش)، آسیب‌شناسی روانی، ترجمه یحیی سیدمحمدی، ج2، نشر روان.
 موسوی، سارا(1397)، «بررسی رابطه بین ابعاد عزت نفس و نگرش به حجاب در بین دانشجویان زن متأهل و مجرد دانشگاه پیام نور واحد اهواز»، اسلام و علوم اجتماعی، دوره 10، شماره 20، ص 81-100.
 نوایی، علی‌اکبر(1392)، «علل گرایش به نحله‌های انحرافی»، پژوهش‌های اجتماعی‌اسلامی، سال نوزدهم، شمارة اول، ص 189-224.