پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی

پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی

بررسی معنای لغوی حِلْم و کاربرد آن در روایات امام علی(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
مجید روحی دهکردی
محمد شریعتی کمال آبادی
احسان روحی دهکردی
گروه علوم قرآن و حدیث ایران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.
10.22034/rjcis.2025.15313.1148
چکیده
یکی از سفارش‌های پرتکرار در آموزه‌های اسلامی، توصیه به حلم‌ورزی است. احادیث فراوانی، با بیان اهمیت و جایگاه حلم و بیان آثار و فواید آن، مسلمانان را به پایبندی و عمل به این فضیلت اخلاقی، ترغیب کرده‌اند. در پژوهش حاضر پس از واکاوی معنای لغوی حلم در منابع واژگانی معتبر عربی و تبیین معنای اصلی این واژه، به کاربردهای واژه‌ی «حلیم» در قرآن پرداخته شده است. سپس با توجه به روایات امام علی، علیه‌السلام، در مورد ابعاد گوناگون این فضیلت اخلاقی، مباحثی چون جایگاه حلم، اهمیت حلم، نشانه‌های انسان حلیم، رابطه‌ی حلم با عقل و علم، آثار و فواید حلم، راهکارهای تقویت این خُلق نیکو و آفت حلم بررسی گردیده است. از آنجا که تاریخ، نمونه‌های بسیاری از حلم‌ورزی امیرمؤمنان، علیه‌السلام، در مواجهه با مخالفان و ستمگرانِ به آن حضرت را ثبت کرده است، در پایان این نوشتار، نمونه‌هایی عملی از حلم‌ورزی آن حضرت در برابر دشمنانشان بیان شده تا تجلّی عینی این فضیلت در سیره‌ی علوی، روشن‌تر گردد.
کلیدواژه‌ها
حلم، حلم‌ورزی، حلیم، احادیث امام علی(ع)