در نظام تربیت اسلامی، کرامت ذاتی انسان به عنوان یک اصل بنیادین، هرگونه رفتار تحقیرآمیز نسبت به متربی را بر اساس قاعده «لاضرر» و حرمت ایذاء، در حکم اولیه نامشروع می‌سازد با این حال، تجویز ظاهری تنبیه در برخی متون دینی هنگام طغیان متربی، چالشی نظری میان صیانت از کرامت و ضرورت بازدارندگی ایجاد کرده است.پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد اجتهادی، در صدد واکاوی نسبت تنبیه با کرامت انسانی و ارائه چارچوبی برای تشخیص تنبیه مشروع از اهانت نامشروع است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که اصل اولیه، حرمت مطلق اهانت و اولویت روش‌های ایجابی است؛ اما در شرایط اضطرار تربیتی، بر اساس قواعد «الضرورات تبیح المحظورات» و «دفع افسد به فاسد»، جواز ثانوی و ابزاری تنبیه پذیرفته می‌شود. مهم‌ترین دستاورد پژوهش، ارائه «الگوی تحدید تنبیه» است که بر اساس آن، تنبیه تنها در صورتی از دایره اهانت خارج شده که پنج ضابطه به‌طور همزمان رعایت شوند: نخست، ضابطه تدریج که پیش‌شرط آن، ناکامی تمامی روش‌های غیرتنبیهی و ایجابی است؛ دوم، هدف که تنبیه را صرفاً به آگاه‌سازی و بازدارندگی محدود می‌کند و هرگونه تحقیر را از آن می‌زداید؛ سوم، ضابطه مقدار که تنبیه بدنی را در صورت لزوم به حداکثر سه تا شش ضربه سبک و غیرمؤلم محصور می‌سازد؛ چهارم، مکان و زمان که اجرای تنبیه را در خفا الزام می‌کند تا حیثیت متربی حفظ شود؛ پنجم، قصد و نیت که بر انجام تنبیه با کراهت باطنی و انگیزه صرفاً اصلاحی تأکید می‌ورزد . افزون بر این، قاعده اولیه بر تقدم تنبیه غیربدنی بر تنبیه بدنی استوار است.