گستره‌ی دلالت فقهی آیه وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ... با تکیه بر نکات نحوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه الهیات، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه الهیات، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
چکیده
 آیه شریفه «وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ...»(انفال:60) یکی از محوری‌ترین آیات در زمینه توانمندسازی و قدرت نظام اسلامی است که در منابع تفسیری و فقهی به آن استناد شده است. رهیافت و نتایج این مقاله با رویکرد نحوی، فقهی و اصولی این است که آیه مذکور از حیث واژه «قوة» و ترکیب «ما استطعتم»، ظهور در عموم و اطلاق(هر دو) دارد. این تلقی و خوانش اطلاق‌ساز و عمومیت‌آفرین، مبنایی برای تکلیف به قدرت‌آفرینی در تمام سطوح و ابعاد از جمله نظامی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، علمی و رسانه‌ای باشد. از طریق الغای خصوصیت از کاربرد این آیه در سبق و رمایه و نیز نوع نقشی که کلمات آیه از منظر علم نحو دارند و همچنین بهره‌گیری از الفاظ و معانی آیات مشابه، تسری ـ گستره فقهی ـ آن را به سایر ابعاد توانمندی، مدلل و موجه می‌نماید. روش تحقیق، تحلیلی ـ توصیفی و منابع تفسیری، فقهی و اصولی در آن مورد توجه قرار گرفته است.
واژگان کلیدی: آیه 60 انفال، تفسیر، علم نحو، اصول فقه، اطلاق، عموم، قوة، ارهاب دشمن، آیات الاحکام
 

کلیدواژه‌ها


1. قرآن کریم
2. ابن‌العربی، محمدبن عبدالله(1408)، أحکام القرآن، بیروت:دارالجیل
3. ابن‌انباری، عبدالرحمن بن محمد(1403)، البیان فی غریب إعراب القرآن، قم:دار الهجرة.
4. استرآبادی‌ نجفی‌، حسن‌بن‌ محمد(1430)، معارج السوول و مدارج المأمول، قم: احسن الحدیث.
5. استرآبادی، میرزا محمد بن علی،(1370ش)، آیات الاحکام، تهران: معراجی.
6. جصاص، احمد بن علی(۱۴۰۵)،أحکام القرآن، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
7. جهضمی‌، اسما‌عیل‌ بن‌ اسحا‌ق‌(۱۴۲۶)، أحکام القرآن، بیروت: دار ابن حزم.
8. حسینی جرجانی، سید امیر ابوالفتح(۱۳۶۲)، تفسیر شاهی، تهران : نوید.
9. حقی، اسماعیل بن مصطفی(۱۴۲۴)، روح البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار الکتب
10. سایس، محمد علی. (2001م)، تفسیر آیات الاحکام، مصر: مؤسسة المختار.
11. سبحانی تبریزی،جعفر(1418)، رساله فی تاثیر الزمان و المکان علی استنباط الاحکام، قم: موسسه الامام الصادق(ع).
12. صابونی،محمدعلی(1421)، تفسیر القرآن،بیروت: دارالفکر.
13. صدر، محمد باقر. (۱۴۰۵)، دروس فی علم الأصول بیروت: دار المنتظر.
14. عکبری، عبدالله بن حسین(1419)،التبیان فی إعراب القرآن،ریاض:بیت الأفکار الدولیه.
15. فاضل جواد، جواد بن سعید،(۱۳۶۵)، مسالک الأفهام إلی آیات الأحکام، تهران: مرتضوی.
16. فاضل مقداد، مقداد بن عبد الله(۱۳۷۳)، کنز العرفان، تهران: مرتضوی.
17. قرطبی، محمد بن احمد(۱۴۲۴)، الجامع لاحکام القرآن، بیروت: دار الفکر.
18. قشیری، بکر بن محمد، (1415)، أحکام القرآن، بی‌ جا
19. قطب راوندی، سعید بن هبه‌الله(1405)، فقه القرآن، قم: کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی (ره).
20. محقق اردبیلی، احمد بن محمد(1378ش)، زُبدَةُ البیان، تهران: المکتبة المرتضویة.
21. مظفر، محمدرضا(1415)، اصول الفقه، قم: مکتبه الاعلام الاسلامی
22. مکی بن ابی طالب، ابومحمد(1423)، مُشکل إعراب القرآن. بیروت: دارالیمامه.
23. ملاجیون، احمد بن ابی سعید(1432)، التفسیرات الأحمدیة،بیروت: دار الکتب.
24. نائینی، محمد حسین(1376ش)، فوائد الاصول، قم، مؤسسة النشر الإسلامی.
25. همذانی، منتجب(۱۴۲۷)، الفرید فی اعراب القرآن المجید، مدینه: مکتبة دار الزم