سنخ شناسی مخالفان تقریب مذاهب اسلامی در جهان معاصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران
چکیده
در طول تاریخ جریان‌ها و رویکردهای مختلفی در خصوص تقریب و وحدت اسلامی شکل گرفته است. حَشویه و غُلات در گذشته از جریان‌های مخالف تقریب محسوب می‌شدند و امروزه مخالفان تقریب و همبستگی جهان اسلام به عنوان یکی از بحران های عصر حاضر محسوب می شوند مقاله پیش رو با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با روش جمع آوری کتابخانه‌ای درصدد پاسخ به این سوال است که امروزه در جهان اسلام جریا‌ن ها و شخصیت‌های مخالف تقریب به چند دسته تقسیم می شوند و مهم ترین آموزه‌های ضد تقریب آنان چیست. فرضیه پژوهش حاضر این جریان‌ها را به دو دسته مخالفان تقریب در میان شیعیان ( سید صادق شیرازی، رستگاری، اسکندری) و اهل سنت (سلفی و شاخه‌های آن، القفاری، عبدالمنعم النمر، شیخ عبدالعزیز بن عبدالله آل شیخ عربستانی و غیره) تقسیم بندی کرده‌اند؛ و اکثریت سلفی تکفیری در اهل سنت و سید صادق در میان شیعیان از مخالفان تقریب یا بازتعریف پروژه تقریب طبق خواست و نظر خودشان می باشند.

کلیدواژه‌ها


آذرشب، محمد علی (1384)، پیشینیه تقریب، ترجمه رضا حمیدی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی
آقانوری، علی (1387)، امامان شیعه و وحدت اسلامی، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب
آل کاشف الغطا، محمد حسین (1413)، اصل الشیعه و اصولها، بیروت: دار الاضواء
ابن جبرین، عبدالله (بی تا)، دروس للشیخ عبدالله بن عبدالرحمن الجبرین، ریاض: دروس صوتیه قام بتفریغها، موقع الشبکه الاسلامییه
ابن الوزیر، محمد بن ابراهیم ( 1994)، العواصم و القواصم، بیروت: موسسه الرساله
ابن منظور، محمد بن مکرم بن علی (1416)، لسان العرب، بیروت: داراحیاء التراث العربی
ابن الامیر، محمد بن اسماعیل (1416) ، رساله تطهیر الاعتقاد من ادران الالحاد، عربستان: دانشگاه جده
احمد، رشید (1382)، طالبان اسلام و نفت و بازی بزرگ، ترجمه نجله خندق، تهران: نشر بقعه
اسکندری، مصطفی ( 1401)، بازخوانی پرونده تقریب، قم: دار زین العابدین
.............................. .(1401)، درآمدی بر جریان شناسی مذهبی پاکستان، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی
ایزدی، امیر محمد؛ موسائی، علی (1401) ،«تاثیر واگرایی اقتصادی کشورهای اسلامی بر همگرایی جهان اسلام»، نشریه پژوهش ملل، شماره 75
بن باز، عبدالعزیز (بی تا)، مجموع فتاوی و مقالات متنوعه، ریاض: دارالقاسم
بشارتی راد، حسن (1392) ،«جریان شناسی تقریب»، نشریه جریان شناسی دینی معرفتی در عرصه بین الملل، شماره 1
......................... (1393) ، «جریان شناسی تقریب»، نشریه جریان شناسی دینی معرفتی در عرصه بین الملل، شماره3
بوطی، محمد سعید رمضان (1375)، سلفیه بدعت یا مذهب، ترجمه حسین صابری، مشهد: آستان قدس رضوی
بابایی، مرتضی (1398) ، «زمینه ها و بسترهای شکل گیری جریان های سلفی- تکفیری در جهان اسلام، راهکارهای مواجهه، چشم انداز آینده»، نشریه سیاست پژوهی، شماره 13، دوره 6
بخاری، محمد بن اسماعیل (1382) ، صحیح بخاری، بیروت: دارالفکر
پورامینی، محمد باقر (1395) ، بنیاد تفکر سلفی، تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
تسخیری، محمد علی (1391)، رسالت ما: تقریب در اندیشه ها و وحدت در عمل، ترجمه محمد مقدس، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی
داودی، مجتبی ( 1396)، کاشف الغطا و تقریب بین مذاهب، قم: موسسه بوستان کتاب
دهلوی، احمد بن عبدالرحیم (1431) ، حجه الله بالغه، حققه سعید احمد بن یوسف، دمشق: دار ابن کثیر
رستگار جویباری، یعسوب الدین (بی تا) ، حقیقت وحدت در دین و حکمت عیدالزهراء، قم
رشید رضا، سید محمد (1393)، تفسیر المنار، بیروت: دارالمعرفه
روضاتی، میر سید احمد (1387)، گفتگوی یک دانشمند شیعی با یک عالم سنی، تهران
زقاقی، احمد (2008)، التقریب بین الشیعه و اهل السنه و تحدیدات الاختلاف و التصحیح، عمان: جدارا للکتاب العالمی
جمعی از نویسندگان (1384) ، استراتژی تقریب مذاهب اسلامی ، مجموعه مقالات هجدهمین کنفرانس بین المللی وحدت اسلامی، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی
حلمی، مصطفی ( 1416) ، قواعد المنهج السلفی فی الفکر الاسلامی، الاسکندریه: دار الدعوه
حیدر سرلک، علی محمد؛ حسینی، سید رسول (1400) «جمهوری اسلامی ایران و لزوم اتخاذ راهبرد تامین مذاهب اسلامی در راستای مهار جریان تکفیر و افراط گرایی»، نشریه مطالعات بیداری اسلامی، سال دهم، شماره 14.
خیرخواه علوی، سید علی (1401) ، بررسی تطبیقی رویکرد عثمانیه و ابن تیمیه در نقل گزارش های تاریخی صدر اسلام، رساله دکتری، شهریور، دانشگاه بین المللی مذاهب اسلامی
شرفی، محبوبه. ناروئی، محمد (1402) «واکاوی رابطه مکتب دیوبند با مذاهب اسلامی در شبه قاره هند»، نشریه سیاست متعالیه. شماره 40
شیپری، مریم (1395)، «پان ایسم در خاورمیانه: نگاهی به پان ایرانیسم، پان عربیسم- پان اسلامیسم مطرح شده در دهه 1960م»، نشریه پژوهش های علوم تاریخی، شماره 14
عارفی، محمد اکرم (1385) شیعیان پاکستان، قم: موسسه شیعه شناسی
عبدالوهاب، محمد (1413)، کشف الشبهات فی التوحید، مدینه المنوره: جامعه الاسلامیه
علی پور گرجی، محمد. شعبانی کیا (1397)، «سلفی گری از معنا تا برداشت های نادرست مبانی»، نشریه سیاست پژوهی، شماره 10، دوره 5
فرمانیان، مهدی؛ سایر نویسندگان (1395) ، سلفیه از گذشته تا حال، قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب
لاپیدوس، ایرام (1381)، تاریخ جوامع اسلامی، ترجمه علی بختیاری زاده، تهران: انتشارات اطلاعات
مهریزی، مهدی (1389)، «جریان شناسی تقریب مذاهب اسلامی»، نشریه هفت آسمان، شماره 47. سال 12
محسنی، محمد آصف (1386)، تقریب مذاهب از نظر تا عمل، قم: نشر ادیان
مسجد جامعی، محمد (1385)، زمینه های تفکر سیاسی در قلمرو تشیع و تسنن، قم: نشر ادیان
موثقی، سید احمد (1386)، جنبش های اسلامی معاصر، تهران: سمت
.............................(1394) ، اندیشه اصلاح و راهبرد وحدت و همبستگی در جهان اسلام، قم: موسسه بوستان کتاب
میرتبار، سید مرتضی، عیوضی، یاور؛ نجفی، وحید (1396)، افراط گرایی چالش ها و راهکارها، قم: انتشارات مکث اندیشه
میشل، ریچارد (1387) ، تاریخ جمعیت اخوان المسلمین از آغاز تا امروز، ترجمه سید هادی خسروشاهی. تهران: انتشارات وزارت خارجه