مؤلفه‌های راهبردی جهاد تبیین در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

چکیده
 در مکتب اسلام فعالیت‌های آگاهی‌بخشی، تبلیغ، ارشاد و راهنمایی مردم که به منظور صیانت از اصول اعتقادی، اخلاقی، سیاسی و فرهنگی آنان انجام می‌شود، مصداق بارز «جهاد فی‌سبیل‌الله» محسوب می‌گردد. مقام معظم رهبری نیز از چنین تلاش‌هایی تحت عنوان «جهاد تبیین» یاد کرده و بر انجام آن به عنوان یک راهبرد اساسی در عصر حاضر تأکید نموده‌اند. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که مؤلفه‌های قرآنی جهاد تبیین در دو سطح نظری و عملی قابل طبقه‌بندی هستند. در سطح نظری، مفاهیمی همچون: تجلی لطف الهی در هدایت بشر، اقامه حجت بر مردم، تأکید بر ضرورت تعلیم و تعلم، لزوم رجوع جاهلان به اهل علم، و نیز وجوب فریضه امر به معروف و نهی از منکر به عنوان مولفه‌های مشروعیت‌بخش به این جهاد، شناسایی و مورد تحلیل قرار داده شد. در سطح عملی نیز مؤلفه‌هایی شامل: ایمان، دشمن‌شناسی، نصح، شرح صدر، مشورت، ثبات قدم، اخلاص، توکل بر خداوند متعال و شجاعت به عنوان ارکان اجرایی این فرایند مورد توجه و بررسی قرار داده شد. بدیهی است توجه و تلفیق نظام‌مند این مؤلفه‌ها در جهان امروز، الگویی جامع و کارآمدی را بر مبنای آموزه‌های قرآنی، جهت انجام جهاد تبیین فراهم می‌سازد.
 

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع و مآخذ
قرآن مجید، ترجمه الهی قمشه ایی
       نهج البلاغه ،ترجمه محمد دشتی
ابن بابویه،محمد بن علی،(1433ق)، من لایحضره الفقیه،ج4،قم: انتشارات جامعه مدرسین
ابن سینا،حسین بن عبدالله،(1388ش)،شفا، « ترجمة /ابراهیم دادجو،(بی جا): امیرکبیر
 ابن شهرآشوب،ابی جعفرمحمد بن علی،(1379ق)،مناقب ال ابی طالب، محقق / مصحح« آشتیانی، محمدحسین و رسولی، هاشم»،قم: علامه.
 ابن فارس، احمد،(1404ق)، معجم المقایس اللغه، تحقیق/عبدالسلام محمد هارون»،قم: مکتب الاعلام اسلامی،مرکزالنشر
 ابن هشام، عبدالملک،(1418)، سیره النبویه، ج ۳، بیروت: دارالکتب العربی
 ابن منظور محمدبن مکرم،(1414ق)، لسان العرب،ج11،بیروت: دارصادر
احمدی میانجی علی، (1419ق)مکاتیب الرسول، قم: مؤسسه علمی فرهنگی دار الحدیث سازمان
آخوند خراسانی، محمد کاظم،(1389ش )کفایة الاصول، (بی جا): نشر برقعی
امام خمینی روح الله،(1362ش)صحیفه نور،ج 12،18، 13تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)
امام خامنه ای، سید علی،(1402ش)،دیدار با دانشجویان :(29/1/1402).
امام خامنه ای، سید علی،(1395ش)، دیداربا قاریان وحافظان قرآن کریم،(29/2/1395)
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۸). تفسیر تسنیم. قم: اسراء.
حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۱۲ ق). وسائل الشیعة. قم: مؤسسه آل البیت(ع) لإحیاء التراث.
حرانی، ابن شعبه. (۱۳۸۸). تحف العقول. (علی اکبر غفاری، محقق). قم: انتشارات جامعه مدرس.‏
دهخدا،علی اکبر،(1377)، فرهنگ دهخدا،ج1، تهران: روزنه
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1383ش)، المفردات فی غریب القرآن، تهران: المکتبةالمرتضویة لإحیاء آثار الجعفریة.
ری شهری محمد محمدی،(1377ش)، میزان الحکمه ،ج 9و13، «ترجمة/حمیدرضا شیخی» ، قم: دارالحدیث
صلح میرزایی سعید،(1400ش) جهادتبیین دراندیشه آیه الله العظمی خامنه ای، تهران: انتشارات انقلاب اسلامی
طباطبایی محمد حسین ،(1374ش)،تفسیر المیزان، مجلدات :1،2،3،4،7،9،12،14،16،و18«ترجمة/محمدباقر موسوی همدانی» ،قم :انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه
 طبرسى فضل بن حسن، (1390ش)، مجمع البیان، مجلدات:11،13،22،25،و27« ترجمة /محمد بیستونی» ناشر: آستان قدس رضوی، شرکت به نشر .
 طبری محمد بن جریر،(1413ق) تاریخ طبری،بیروت : مؤسسة عزالدین
 طریحی، فخرالدین ،(1362ش) مجمع البحرین ج1، احمد الحسینی، تهران : مرتضوی.
طوسی محمد بن محمد ،(1388 ش)،کشف المراد، « ترجمة /ابوالحسن شعرانی » ،تهران: انتشارات هرمس
طوسی محمد بن محمد،( 1409 ق)تهذیب الاحکام، ج3،تهران: دارالکتب الاسلامی
 علم الهدی،علی بن حسین،(1411ق) الذخیره فی علم الکلام ،به کوشش احمد حسینی،قم: جامعه مدرسین.
 عسکری،ابوهلال ،(1412ق)،معجم الفروق اللغویه،موسسه نشر اسلامی،قم: جامعه مدرسین.
  قرشی، سیدعلی اکبر( 1372 ش)، قاموس قرآن، ج 1 و 2، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
 فیض کاشانی،ملامحسن،(1383ق)، المهجه البیضاء، ج7، قم: جامعه مدرسین
 کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق( 1407.ق)، اصول کافی، ج،1،2،5«محقق، علی اکبر غفاری و همکاران»، تهران: دارالکتب الإسلامیه
 مجلسى، محمد باقر ( 1403ق)،بحار الانوار، مجلدات 23،66،67،68،71،75،79، جامعه الدرراخبار الائمه الاطهار،چ2،بیروت: داراحیاء اتراث العربی.
 مصباح یزدی، محمدتقی. (١٣٨٧ش)،جنگ وجهاددرقرآن،قم :مرکزانتشارات موسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی (ره).
 مصباح یزدی، محمدتقی،(1381ش)، پرسشها وپاسخ ها، قم: مرکزانتشارات موسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی .
 مصباح یزدی، محمدتقی. (۱۳۸۴)،آذرخشی دیگر در آسمان کربلا. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
 مطهری ، مرتضی،(1395)،اینده انقلاب اسلامی، قم: انتشارات صدرا،چاپ42.
 مطهری، مرتضی. (۱۳۷۶). مجموعه آثار. تهران: صدرا.
 مطهری، مرتضی. (۱۳۹۷). سیری در نهج البلاغه. تهران: صدرا.
 مکارم شیرازی، ناصر،(1371ش)تفسیر نمونه، مجلدات :3،5،6،8،11،12تهران: دار الکتب الإسلامیه.
نراقی، ملا احمد،(1378ش)، معراج السعاده، قم: انشارات هجرت
نراقی ،محمد مهدی،(1383ق)،جامع السعادات،ج3، قم: موسسه اسماعلیان.
 

مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 01 بهمن 1404