پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی

پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی

آسیب شناسی اعراض از جهاد از منظر قران کریم

نویسندگان
عباس شریفی 1
محمدرضا شاه‌سنایی 1
زهرا رجایی آذرخوارانی 2
1 هیئت علمی مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی قم، ایران.
2 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عرب، دانشگاه اصفهان، ایران
10.22034/rjcis.2025.11833
چکیده
از آسیب‌های اجتماعی در حوزه رفتار دینی، اعراض از حکم جهاد است که به صورت‌های مختلف در مقابل سفیران الهی بروز می‌نماید. این پژوهش توصیفی‌تحلیلی با رویکرد تحلیل محتوای کیفی و براساس چارچوب نظری توماس اسپریگنز، ضمن بررسی و درک جامع اعراض از جهاد، به ریشه‌یابی عوامل زمینه‌ساز، راه برون‌رفت از آن و ترسیم جامعه مطلوب از منظر قرآن پرداخته است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می‌دهد، در رهیافت قرآنی، اعراض از جهاد ریشه در عوامل متعددی دارد که برخی مربوط به ساختار درونی انسان و برخی متأثر از عوامل بیرونی است. عوامل مربوط به ساختار وجودی در حوزه بینشی: ضعف ایمان، عدم یقین به توحید و معاد، جهل، انحرافات عقیدتی و در حوزه گرایشی: ترس، دنیازدگی و دنیاپرستی، تنبلی ناشی از ضعف ایمان، عدم آمادگی روحی و توان رزمی می‌باشد. از عوامل زمینه‌ساز بیرون از ساختار وجود انسان می‌‌توان به جنگ نرم و عملیات روانی دشمن و نفوذ فرهنگ بیگانه اشاره کرد. راه اصلی برون‌رفت از این آسیب، فرهنگ‌سازی اجتماعی متناظر به عوامل زمینه‌ساز است که در حوزه معرفتی با تقویت ایمان به خدا و امدادهای الهی و برانگیختن انگیزه‌ها و در حوزه عمل با الگودهی و فرهنگ‌سازی به‌وسیله تبلیغ و بصیرت‌بخشی خواص حاصل می‌گردد. همچنین، زندگی با شرافت و عزتمند جامعه ایمانی در دنیا و رسیدن به فوز عظیم و سعادت ابدی در آخرت که همان حیات طیبه است، جامعه مطلوب و آرمانی مدنظر قرآن است.
کلیدواژه‌ها
آسیب‌شناسی اجتماعی، اعراض از جهاد، توماس اسپریگنز، جامعه مطلوب