پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی

پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی

بازاندیشی در مفهوم سیاست‌گذاری برپایه اصول قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشکده الهیات، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
2 گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
10.22034/rjcis.2026.15126.1162
چکیده
چکیده
هدف: با وجود گسترش مطالعات سیاست‌گذاری عمومی، ادبیات معاصر در این حوزه عمدتاً بر مفاهیم عقلانیت ابزاری، کارآمدی نهادی و مدیریت مسائل عمومی تمرکز دارد و در بسیاری از موارد، پیوند میان فرآیند سیاست‌گذاری با مبانی هنجاری و غایت‌شناختی به صورت نظام‌مند تبیین نشده است. پژوهش حاضر با هدف پر کردن این شکاف، به تبیین مفهوم سیاست‌گذاری برپایه اصول قرآن کریم و تحلیل دلالت‌های آن برای توسعه نظریه سیاست‌گذاری در چارچوب حکمرانی اسلامی پرداخته است.
روش پژوهش: این پژوهش با رویکردی تحلیلی ـ تفسیری انجام شده و در آن با بهره‌گیری از تحلیل مفهومی آیات قرآن کریم و مراجعه به تفاسیر معتبر، مفاهیم مرتبط با سیاست‌گذاری از متن وحی، مورد بررسی قرار گرفته است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که سیاست‌گذاری در منطق قرآن بر انسان‌شناختی کرامت، اختیار، مسئولیت و امانت‌داری استوار است و غایات کلانی شامل هدایت، قسط، رشد، صلاح و نفی فساد را دنبال می‌کند. همچنین اصول بنیادین عدالت، شورا، امانت، هدایت‌محوری و مبارزه با فساد چارچوب هنجاری سیاست‌گذاری را شکل می‌دهند و جهت‌گیری سازوکارهای تصمیم‌گیری عمومی در نظام اسلامی را تعیین می‌کنند.
نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش بیانگر آن است که سیاست‌گذاری در چاچوب قرآن کریم ماهیتی غایت‌مند، هنجارمحور و هدایت‌گرا دارد و فراتر از تنظیم صرف کارکردهای نهادی، به سامان‌دهی حیات اجتماعی در مسیر تحقق ارزش‌های الهی توجه دارد. نوآوری این مطالعه در ارائه یک چارچوب نظری مبتنی بر قرآن کریم است که می تواند به عنوان زیربنای علمی برای توسعه مطالعات سیاستگذاری در حوزه حکمرانی اسلامی و مقابله با رویکردهای صرفاً ابزاری عمل کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 02 مهر 1405

  • تاریخ دریافت 01 تیر 1405
  • تاریخ بازنگری 04 مرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 04 مرداد 1405