گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی همدان، همدان، ایران
10.22034/rjcis.2026.14915.1136
چکیده
هدف پژوهش حاضر، اعتبارسنجی روایات علائم غیرحتمی ظهور امام مهدی (عج) در کتاب «الغیبه» نعمانی با تأکید بر تمایز نشانههای معتبر از روایات ضعیف و مقابله با سوءاستفادههای جریانهای انحرافی است. روش تحقیق به صورت کتابخانهای و با رویکرد توصیفی‑انتقادی انجام شده و معیار اصلی ارزیابی، توثیق مخبری مبتنی بر دانش رجال بوده است. یافتهها نشان میدهد از مجموع ۲۳ روایت بررسیشده در سه محور شخصیتهای تأثیرگذار (خراسانی، حسنی، مروانی و شعیب بن صالح)، رخدادهای طبیعی (کسوف و خسوف) و تحولات سیاسی‑اجتماعی (بنیعباس و اوضاع پیش از ظهور)، تنها ۱۱ روایت (۲ صحیح، ۳ حسن و ۶ موثق) از نظر سندی معتبر هستند و مابقی به دلیل وجود راویان مجهول، واقفی یا فطحی متهم از دایره استدلال خارج شدند. تحلیل محتوایی روایات معتبر نشان میدهد: خروج خراسانی، یمانی و سفیانی همزمان و با هدف نابودی بنیعباس (حکومتهای جائر) است؛ حسنی شخصیتی مثبت و زمینهساز دارد و در مکه کشته میشود؛ مروانی بازمانده حکومت بنیمروان و شعیب بن صالح از فرماندهان زمینهساز ظهورند؛ کسوف در نیمه رمضان و خسوف در آخر رمضان برخلاف قاعده طبیعی به عنوان نشانههای اعجازی بیسابقه معرفی شدهاند. نتیجه آنکه بسیاری از روایات مشهور علائم غیرحتمی در این منبع فاقد اعتبار سندی هستند و پالایش سندی پیش از تحلیل محتوا در مطالعات مهدوی ضروری است.
زارع,حسین . (1405). بررسی سندی و محتوایی روایات علائم غیرحتمی ظهور در کتاب «الغیبه» نعمانی. (e116700). پژوهشنامه فرهنگ و معارف دینی, (), e116700 doi: 10.22034/rjcis.2026.14915.1136
MLA
زارع,حسین . "بررسی سندی و محتوایی روایات علائم غیرحتمی ظهور در کتاب «الغیبه» نعمانی" .e116700 , پژوهشنامه فرهنگ و معارف دینی, , , 1405, e116700. doi: 10.22034/rjcis.2026.14915.1136
HARVARD
زارع حسین. (1405). 'بررسی سندی و محتوایی روایات علائم غیرحتمی ظهور در کتاب «الغیبه» نعمانی', پژوهشنامه فرهنگ و معارف دینی, (), e116700. doi: 10.22034/rjcis.2026.14915.1136
CHICAGO
حسین زارع, "بررسی سندی و محتوایی روایات علائم غیرحتمی ظهور در کتاب «الغیبه» نعمانی," پژوهشنامه فرهنگ و معارف دینی, (1405): e116700, doi: 10.22034/rjcis.2026.14915.1136
VANCOUVER
زارع حسین. بررسی سندی و محتوایی روایات علائم غیرحتمی ظهور در کتاب «الغیبه» نعمانی. فرهنگ ومعارف دینی, 1405; (): e116700. doi: 10.22034/rjcis.2026.14915.1136