پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی

پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی

خوانش تطبیقی فلسفۀ اخلاق کانت و قرآن: همسویی‌ها و مغایرت‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 دانشیار گروه معارف اسلامی/دانشکده ادبیات و علوم انسانی/دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
10.22034/rjcis.2026.116697
چکیده
پرداختن به مسئلۀ اخلاق، به‌مثابۀ دانشی که به خوب و بدِ رفتارهای آدمی می‌پردازدهمواره یکی از دغدغه‌های اصلی فلسفه و ادیان بوده است. ایمانوئل کانت به‌عنوان مهم‌ترین فیلسوف اخلاق در عصر روشنگری، نظام اخلاقی خود را بر بنیان عقل محض و مفهوم «وظیفه» استوار کرده است. در سوی دیگر، قرآن کریم به‌عنوان کتاب هدایت در اسلام، نظام اخلاقیِ غایت‌محور و وظیفه‌گرا را در کنار هم ارائه می‌دهد. پژوهش حاضر می‌کوشد تا با رویکردی توصیفی-تحلیلی، به تطبیق مبانی، اصول و اهداف اخلاق از منظر کانت و قرآن بپردازد و همسویی‌ها و مغایرت‌های این دو نظام اخلاقی را واکاوی نماید. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که با وجود همپوشانی‌های قابل توجه در برخی اصول کلان مانند «قاعدۀ طلایی»، «جهانی‌انگاری رفتار» و «اصالت نیت»، تفاوت‌های بنیادینی در مبنای معرفت‌شناختی (عقل خودبنیاد در برابر عقل و وحی)، منشأ الزام اخلاقی (خودآیینی در برابر دگرآیینی) و غایت اخلاق (خیر برترِ این‌جهانی در برابر سعادت اخروی) میان این دو دیدگاه وجود دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 26 خرداد 1405

  • تاریخ دریافت 12 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 18 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 20 خرداد 1405