دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 اسلام‌پذیری غازان‌خان: پیامدهای مذهبی، سیاسی و تثبیت حکومت ایلخانی 1 18 11872 10.22034/rjcis.2025.15214.1139 FA مسلم میرزاوند دکترای تاریخ اسلام و استادیار گروه معارف دانشگاه فرهنگیان امام رضا(ع) اندیمشک. اندیمشک. ایران. (نویسنده مسئول). 0009-0002-1695-9649 عبدالعزیز موحد دکترای تاریخ ایران اسلامی و استادیار گروه تاریخ دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر. شوشتر. ایران 0009-0008-2258-3426 Journal Article 1970 01 01  تِگودار با نام مسلمانی احمد نخستین ایلخانی بود که مسلمان گردید! پس از او اسلام‌پذیری غازان‌خان، هفتمین ایلخان مغول، یکی از مهم‌ترین تحولات تاریخی دوره ایلخانی محسوب می‌شود که پیامدهای عمیقی بر ساختار سیاسی، مذهبی و اجتماعی ایران برجای گذاشت. این اقدام نه‌تنها موجب تغییر در مناسبات مذهبی و کاهش نفوذ آیین‌های غیر اسلامی همچون بودایی، یهودیت و مسیحیت شد، بلکه به تثبیت قدرت ایلخانی و تقویت جایگاه اسلام، به‌ویژه تشیع، انجامید. این تحول تاریخی در کنار انگیزه‌های مذهبی، ریشه در اهداف سیاسی و اجتماعی غازان‌خان برای جلب حمایت مسلمانان ایرانی و کاهش شکاف‌های مذهبی داشت. هدف این پژوهش، بررسی پیامدهای اسلام‌پذیری غازان‌خان بر ساختار سیاسی و مذهبی حکومت ایلخانی و تحلیل نقش این تحول در تثبیت قدرت ایلخان و تعامل با نخبگان ایرانی است. روش تحقیق این پژوهش، کتابخانه‌ای و با رویکرد توصیفی‌تحلیلی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اسلام‌پذیری غازان‌خان نه‌تنها موجب اصلاحات گسترده در ساختار اداری حکومت و کاهش تنش‌های مذهبی شد، بلکه مشروعیت سیاسی حکومت ایلخانی را به طور قابل توجهی تقویت و زمینه‌ساز گسترش تشیع در ایران شد. این اقدام همچنین به کاهش تنش‌های مذهبی میان مسلمانان و پیروان ادیان دیگر، به‌ویژه بوداییان و مسیحیان، کمک کرد و زمینه‌ساز ایجاد انسجام اجتماعی در جامعه متنوع ایران شد. نتایج این پژوهش بر دو دستاورد تاریخی تأکید دارد: نخست، پیروزی تدریجی فرهنگ و تمدن ایرانی‌اسلامی بر ساختارهای مغولی، و دوم، نقش محوری تحولات این دوره در شکل‌گیری زمینه‌های مناسب برای گسترش تشیع در ایران که نشان می‌دهند این فرآیند نه تنها حاکمیت سیاسی، بلکه هویت فرهنگی ایران را در قرون بعدی تحت تأثیر قرار داده است.<br> <br>  https://rjcis.sku.ac.ir/article_11872_f1558e79c0736bcc9770373fdf03dccb.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 واکاوی رگه‌های تعصب در مثنوی مولوی: نگاهی به مواجه او با شیعه 19 36 11903 10.22034/rjcis.2025.15255.1144 FA علی افروخته زبان و ادبیات فارسی- دانشکده ادبیات و علوم انسانی- دانشگاه یاسوج- یاسوج - ایران عبدالمجید محققی استادیار زبان و ادبیات فارسی- دانشکده ادبیات و علوم انسانی- دانشگاه یاسوج- یاسوج - ایران علی حسینی دانشیارگروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0009-0006-2753-7459 Journal Article 1970 01 01 تعصّب مذموم یکی از مخرّب‌ترین رذایل اخلاقی است و عوامل متعدد: سیاسی، تربیتی، فرهنگی و تجارب شخصی  این صفتِ منفی ممکن است علاوه بر اینکه منجر به تباهی اجتماعی و تفرقه شود، تأثیر قابل‌توجهی در رفتارها و انتخاب‌های افراد داشته باشد و به طور ناخودآگاه در آثارشان رخنه کند و حتی ممکن است به عمق آنها  نیز  نفوذ  نماید. در مثنوی معنوی مولوی اگرچه بسامد کاربرد لفظ تعصّب قابل اغماض است، ولی علل و اسباب و پیامدها و عواقب آن بسی جای تأمل دارد. طرح این سؤال که تعصّب خفی چگونه تأثیری روی فکر مولوی دارد و چه طوری شناسایی می‌شود؟  ابتدا به تعریف و تبیین مسئلۀ تعصّب در این اثر جلیل توجه شده، سپس بروز و ظهور آن را در تعامل مولوی با مذهب شیعه مورد مداقّه و تحلیل قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که رگه‌ها و نشانه‌هایی از تعصّب در کلام این عارف بزرگ نسبت به شیعیان یا به تعبیر خودش  اهل سنّت  و رافضیان دیده می‌شود. ابتلای این عارفِ شاعر به این رذیلۀ اخلاقی هر چند بسیار ظریف و شاعرانه، خود گواه شدّت و عمق و تأثیر نامحسوس و ناپیدایِ این ویژگی اخلاقی است. https://rjcis.sku.ac.ir/article_11903_a036718538bef589e491d3f0c034f082.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 تحلیل استنادات قرآنی و روایی ولایت تکوینی اهل بیت(ع) در زیارت جامعه «در حوزه مربوط به انسان» 37 56 11930 10.22034/rjcis.2025.15426.1169 FA عزیز علی‌زاده سالطه استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران (نویسنده مسئول) پریوش علیزاده دانشجوی دکتری رشته علوم و معارف نهج البلاغه، واحد تهران جنوب، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 1970 01 01  زیارت جامعه کبیره، به عنوان متنی منسوب به امام هادی(ع)، حاوی مضامین عمیقی درباره جایگاه تکوینی اهل بیت(ع) در نظام هستی است. با توجّه به ضرورت انطباق سخنان اهل بیت(ع) با قرآن کریم و روایات معصومین(ع)، این پژوهش به بررسی میزان همخوانی فقرات زیارت نامه در باب ولایت تکوینی‌اهل‌بیت(ع) - با محوریت حوزه مربوط به انسان- با آیات قرآن و روایات پرداخته است. محورهای کلیدی مورد تحلیل عبارتند از: شهادت آن بزرگواران در دنیا و آخرت بر اعمال انسان ها، ولایت و سرپرستی، وساطت در گشایش هموم و برطرف شدن بدحالیها درجنبه‌های معنوی و هدایتگری اهل‌بیت(ع) و راهنمایی آنان به راه مستقیم، حجت خدا بودن آنان بر مخلوقات در جنبه‌های مادّی و دنیوی و نیز مباحث مربوط به عزّتمند شدن انسان‌ها، رستگاری و فلاح آنان در سایه تبعیت از ولایت ایشان. روش تحقیق این مطالعه، توصیفی- نقلی و مبتنی بر تحلیل متون دینی است. https://rjcis.sku.ac.ir/article_11930_bc3ff3ecffc6ba348bbc43cb98ee4dcf.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 معیار امنیت و رفاه در قرآن: تحلیل تعاملی و راهکارهای تحقق جامعه مطلوب (مطالعه موردی: آیات 126سوره بقره و 112سوره نحل) 57 74 11954 10.22034/rjcis.2025.15358.1153 FA رضا آقاپور استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی, دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران 0000-0002-8300-3885 فاطمه رامیار دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article 1970 01 01 امنیت و رفاه به عنوان دو محور اساسی حیات اجتماعی همواره در آموزه‌های قرآنی مورد تأکید بوده‌اند. ضرورت انجام این تحقیق ناشی از رسیدن به درک عمیق تعامل این دو مفهوم و معیارهای قرآنی آن است. این پژوهش با روش توصیفی‌تحلیلی و و از طریق تحلیل محتوای آیات قرآن گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که از منظر قرآن، امنیت به عنوان بستر ضروری برای تحقق رفاه عمل می‌کند و این دو در رابطه‌ای دوسویه و تقویت‌کننده قرار دارند. از سویی، امنیت زمینه‌ساز رشد رفاه است و از سوی دیگر، رفاه مبتنی بر معیارهای قرآن، توانایی جامعه را در حفظ امنیت پایدار افزایش می‌دهد. قرآن کریم، بهره‌مندی مثبت از نعمات مادی را مشروط به ایمان(أعراف: 96)، عمل صالح(نور: 55)، برقراری امنیت(بقره: 126) و پایداری(جن: 16) می‌داند و فقدان این شرایط را عامل انحراف و استکبار معرفی می‌کند. نتیجه‌ پژوهش حاکی از آن است که تحقق جامعه مطلوب، نیازمند توجه همزمان و متوازن به هر دو مؤلفة امنیت و رفاه در چارچوب آموزه‌های قرآنی است. این مطالعه با ارائه الگویی مبتنی بر معیارهای قرآنی، می‌تواند الهام‌بخش برنامه‌های مؤثر برای بهبود وضعیت اجتماعی و اقتصادی در جوامع مسلمان باشد. https://rjcis.sku.ac.ir/article_11954_2f27b6982571a90f13daebeb47fb53b9.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 گونه‌شناسی راهبردهای پروپاگاندایی علیه گفتمان تبیینی پیامبر اسلام(ص) در قرآن 75 94 11967 10.22034/rjcis.2025.15391.1160 FA رضا نصرآزادانی دانشجوی دکتری رشته علوم قرآن وحدیث، دانشکده اصول الدین قم، دانشگاه بین المللی علامه عسکری، قم، ایران احمد عابدی دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، ایران حسین شریف عسکری استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده اصول الدین، دانشگاه بین المللی علامه عسکری، قم، ایران Journal Article 1970 01 01  در چارچوب نظری «جنگ شناختی»، پروپاگاندا مثابه فرآیندی راهبردی برای مدیریت ادراک و جهت‌دهی به افکار عمومی از طریق مکانیسم‌های اقناعی تعریف می‌شود. یکی از کاربردهای سلبی این پدیده، مشروعیت‌زدایی از گفتمان‌های وحیانی و تبیینی پیامبران الهی، به‌ویژه پیامبر خاتم(ص)، بوده است. این پژوهش با روش توصیفی‌تحلیلی و با اتکا به داده‌های قرآنی، سیزده گونه از راهبردهای پروپاگاندایی کفار و مشرکین را، در تقابل با گفتمان تبیینی پیامبر اسلام(ص)، مورد واکاوی و تحلیل قرار داده است که عبارتند از: 1. فراگیری قرآن از بشر؛ 2. افترا به خداوند؛ 3. ایجاد خدشه در عدالت پیامبر؛ 4. زودباوری؛ 5. ادعای جادوزدگی؛ 6. اتهام به سحر و جادوگری؛ 7. نسبت دادن جنون؛ 8. توصیف به کذاب و دروغگویی؛ 9. متهم کردن به دیدن خواب‌های آشفته؛ 10. نسبت شاعری؛ 11. افسانه‌پنداری وحی؛ 12. اتهام کهانت؛ 13. انتساب فال بد و شومی. یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که قرآن کریم، در مواجهه با این راهبردها، به‌شیوه‌ای منطقی و نظام‌مند به دفاع همه‌جانبه از حرمت نبوت برخاسته و با ارائه پاسخ‌های متقن و دلالت‌های برهانی، هر یک از این ادعاها را باطل کرده است.<br> <br>  https://rjcis.sku.ac.ir/article_11967_885b09b2268bb141018ce1d96fe82a7e.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 ارزیابی واعتبار سنجی دعای معروف به علقمه 95 110 11981 10.22034/rjcis.2025.15332.1150 FA علیرضا خنشا استادیار گروه معارف موسسه آموزش عالی زند شیراز و دانشگاه آزاد اسلامی شیراز، شیراز 0000-0002-4481-0414 Journal Article 1970 01 01 امروزه در میان شیعیان قرائت زیارت عاشورا امری مرسوم و خواندن دعای بعد از آن که به دعای علقمه شهرت یافته، در برخی از مجالس متداول شده است. امّا به راستی آیا خواندن این دعا به‌درستی بعد از زیارت عاشورا، مرسوم شده است؟ محتوای دعا و ارزش‌سنجی آن چگونه است؟ در این پژوهش به روش کتابخانه‌ای و به شیوه توصیفی‌تحلیلی، به بررسی این دعا پرداخته شده است. نتایج نشان می‌دهد که این دعا به اشتباه به علقمه معروف شده، علقمه بعد از بیان زیارت عاشورا دعایی نقل نکرده است. همچنین می‌توان دعا را از لحاظ سندی به عنوان حدیثی صحیح محسوب کرد و تاریخ‌گذاری آن، از صدور این دعا در قرن دوم هجری همزمان با امامت امام صادق(ع) بین سال‌های 114تا 148ق و تثبیت نهایی متن آن به دست شیخ طوسی در کتاب مصباح المتهجد انجام گرفته است. همچنین از دقت در متن سند روایت و تحلیل محتوایی دعا به دست می‌آید که جایگاه اصلی این دعا در زیارت امام امیرالمؤمنین علی(ع) است؛ چرا که صادق آل محمد(ص) آن را در کنار مزار شریف امام علی(ع) و پس از زیارت او خوانده است، اگر چه ایشان پس از زیارت امام علی(ع) از کنار مرجع شریف، سلامی به امام حسین(ع) هم داده‌اند.<br> <br>  https://rjcis.sku.ac.ir/article_11981_6338b003419816b5997ca4ee479935f8.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 بسترهای بروز یا تأثیرپذیری از شبهات دینی در اختلالات شخصیتی خوشه B 111 124 11983 10.22034/rjcis.2025.15342.1151 FA حسین امیری ارشد روانشناسی و دانش‌پژوه دکتری مدرسی اخلاق، گروه اخلاق، جامعه‌المصطفی(ص)، قم، ایران. Journal Article 1970 01 01  ابتلای به برخی اختلالات شخصیتی می‌تواند آمادگی بیشتری برای تولید و تأثیرپذیری از شبهات را در فرد ایجاد کند. شناسایی و توجه به این زمینه‌های روانشناختی کمک می‌کند تا فرد یا نهاد پاسخگو، برنامه‌ریزی و استراتژی‌های مناسب‌تری در مواجهه با شبهات افراد مختلف اتخاذ کند. در این پژوهش، هدف تبیین بسترهای بروز و تأثیرپذیری از شبهات دینی در اختلالات شخصیتی خوشه B، است. بدین منظور از روش توصیفی‌تحلیلی استفاده شده است. با توجه به یافته‌های پژوهش، نتایج ذیل به دست آمد: 1. ویژگی‌های فریب‌کاری، گرایش به پرخاشگری، تکانشگری و مسئولیت‌پذیری پایین در اختلال شخصیت ضداجتماعی، زمینه تولید یا تأثیرپذیری از برخی شبهات دینی را افزایش می‌دهند؛ 2. سه ویژگی‌ ذیل یعنی لذت بردن از کانون توجه، تلقین‌پذیری و تنوع‌طلبی در شخصیت نمایشی، احتمال تولید یا تأثیرپذیری از شبهات را افزایش می‌دهد؛ 3. در اختلال شخصیت خودشیفته ویژگی‌های خودبزرگ‌بینی، عزت‌نفس شکننده و حسادت‌ورزی احتمال تولید شبهه را افزایش می‌دهد؛ 4. در اختلال شخصیت مرزی مشکلات هویتی زمینه بروز یا تأثیرپذیری از شبهات را افزایش می‌دهد.<br>  https://rjcis.sku.ac.ir/article_11983_20aa45d37b34428587d43bf5aa2d6db7.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 جهان‌بینی مهدوی در اشعار شکیب اصفهانی؛ تحلیل الگوهای ذهنی و استعاره‌های مفهومی 125 140 11984 10.22034/rjcis.2025.15388.1158 FA شکیب داودی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران 0009-0006-7617-2003 روح الله کریمی نورالدین‌وند استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، شهرکرد، ایران فاطمه عبداللهی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی-ادبیات عرفانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 1970 01 01  این پژوهش به تحلیل جامع و عمیق 14 قصیده مهدوی از میان مجموع 185 قصیده دیوان محمدرضا شکیب اصفهانی می‌پردازد. با توجه به فقدان مطالعات کافی در مورد اشعار این شاعر معاصر، این مقاله با هدف کشف جهان‌بینی فکری و زبانی او درباره امام زمان(عج) نگاشته شده است. این پژوهش با تلفیق روش‌های الگویابی موضوعی(تماتیک) و تحلیل استعاره‌های مفهومی در چارچوب نظریه لیکاف و جانسون انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شکیب با استفاده از استعاره‌های چندوجهی، تصویری جامع از امام ارائه می‌دهد. هشت الگوی ذهنی کلیدی شامل «امام به مثابه منبع نور کیهانی»، «پادشاه مقتدر»، «طرح هستی»، «روح و ذات الهی»، «باغبان و طبیعت»، «پزشک و درمانگر»، «ثمره نبوت و امامت» و «غایب حاضر» در اشعار او شناسایی شد. هر یک از این الگوها، جنبه‌ای متفاوت از وجود امام را به تصویر می‌کشند. این الگوها نشان می‌دهد که شکیب با بهره‌گیری از استعاره‌های مفهومی، دست به ایجاد تصویری جامع و چندبعدی از سیمای امام در اشعار خویش زده است، به نحوی که الگوهای ذهنی و استعاره‌های به کار رفته در اشعار او، هم بیانگر ویژگی‌های قدسی و الهی امام، هم متکی بر جایگاه سیاسی‌اجتماعی ایشان به عنوان ولی جامعه اسلامی، و هم ناظر بر جنبۀ شفابخشی و امداد امام در ارتباط معنوی و شخصی با شاعر به عنوان مرید و شیعه ایشان است. روی هم‌رفته قصاید مهدوی شکیب اصفهانی را می‌توان بازتابی برجسته از جهان‌بینی مهدوی در قالب ادبیات و آن هم در دورۀ گذار قاجار به پهلوی دانست، که از این جهت منبعی ارزشمند برای مطالعات ادبی‌دینی و معادشناسی شیعی به شمار می‌رود.<br>  https://rjcis.sku.ac.ir/article_11984_9d18e7d8be75fc41e3ae14ac99e15064.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 سنخ شناسی مخالفان تقریب مذاهب اسلامی در جهان معاصر 141 162 11985 10.22034/rjcis.2025.15414.1166 FA مسعود بهرامیان استادیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، ایران Journal Article 1970 01 01 در طول تاریخ جریان‌ها و رویکردهای مختلفی در خصوص تقریب و وحدت اسلامی شکل گرفته است. حَشویه و غُلات در گذشته از جریان‌های مخالف تقریب محسوب می‌شدند و امروزه مخالفان تقریب و همبستگی جهان اسلام به عنوان یکی از بحران های عصر حاضر محسوب می شوند مقاله پیش رو با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با روش جمع آوری کتابخانه‌ای درصدد پاسخ به این سوال است که امروزه در جهان اسلام جریا‌ن ها و شخصیت‌های مخالف تقریب به چند دسته تقسیم می شوند و مهم ترین آموزه‌های ضد تقریب آنان چیست. فرضیه پژوهش حاضر این جریان‌ها را به دو دسته مخالفان تقریب در میان شیعیان ( سید صادق شیرازی، رستگاری، اسکندری) و اهل سنت (سلفی و شاخه‌های آن، القفاری، عبدالمنعم النمر، شیخ عبدالعزیز بن عبدالله آل شیخ عربستانی و غیره) تقسیم بندی کرده‌اند؛ و اکثریت سلفی تکفیری در اهل سنت و سید صادق در میان شیعیان از مخالفان تقریب یا بازتعریف پروژه تقریب طبق خواست و نظر خودشان می باشند. https://rjcis.sku.ac.ir/article_11985_36930cfb272b0f4d89622048bba7d37d.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 بررسی چگونگی و علل شکل‌گیری تقدیرگرایی در تاریخ‌نگاری ایرانی‌اسلامی 163 182 11986 10.22034/rjcis.2025.15425.1170 FA مریم ریاحی‌فر کارشناسی ارشد تاریخ اسلام، گروه تاریخ، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران محمود مهمان‌نواز دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران (نویسنده مسئول) Journal Article 1970 01 01  این پژوهش بر آن است که چگونگی شکل‌گیری اندیشه تقدیرگرایی را به عنوان یکی از ویژگی‌های مهم تاریخ‌نگاری ایرانی‌اسلامی بررسی کند. به سبب ماهیت موضوع مورد پژوهش، روش تحقیق توصیفی‌تحلیلی است. یافته-های این تحقیق نشان می‌دهد که اندیشه تقدیرگرایی یکی از مهم‌ترین محورهای نگارش مورخان ایران اسلامی بوده به گونه‌ای که مورخان در این دوره در همه روایت‌های تاریخی، مشی تقدیرگرایانه را حفظ و به آن پایبند بوده‌اند. مورخان اسلامی در هیچ زمینه‌ای خود را ملزم به ارائه تبیین‌ها و تحلیل‌های عقلانی ندانسته و به‌ویژه در زمینه اخبار منفی، خط سیر تقدیرگرایی را دنبال نموده و با استفاده از آن به توجیه ناکامی‌ها پرداخته‌اند. میزان تقدیرگرایی در متون تاریخ‌نگاری بسته به شرایط سیاسی کم و زیاد می‌شد. اندیشه تقدیرگرایانه کاربرد مشروعیت‌بخشی به حکومت خلفا و امرا داشته و در همین راستا مورخان سعی کرده خلفا و حاکمان را منتسب به خداوند نمایند. در واقع می-توان عنوان نمود که هدف نهایی توسل به اندیشه تقدیرگرایانه ایجاد مشروعیت در اقدامات حاکمان و حکومت‌ها بوده است.<br> <br>  https://rjcis.sku.ac.ir/article_11986_b7c386cf600f4649ccbaf2136bf37a97.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 تبیین و نقد تصوف قرن هشتم هجری در آیینة مثنوی «جام جم» اوحدی مراغه‌ای 183 196 11987 10.22034/rjcis.2025.15446.1175 FA جابر اکبری استادیار آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران حامد ناجی دانشیارگروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، ایران سعید رحیمیان استاد گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 1970 01 01 تصوف قرن هشتم هجری، در اوج گسترة جغرافیایی، تکثر طرائق و نفوذ اجتماعی خویش، با انبوهی از آفات و انحرافات درونی و بیرونی مواجه گردید؛ انحرافاتی که موج نقدهای بی‌پروا و گزنده را از درون و بیرون این سنت معنوی برانگیخت. از بارزترین و ژرف‌ترین این نقدهای درون‌متنی، دیدگاه اصلاح‌گرایانه و ترمیمی رکن‌الدین اوحدی مراغه‌ای(738-670ق) است که در مثنوی سترگ و پرمغز «جام جم» با نگاهی موشکافانه، بی‌پرده و در عین حال منصفانه، به آسیب‌های بنیادین این جریان می‌پردازد: علم‌گریزی مطلق، بدعت‌گذاری‌های آشکار، شهوت‌پرستی پنهان، ریا و سالوس فراگیر، دنیاطلبی علنی، سوءاستفادة سیستماتیک از جایگاه مشایخ، مریدپروری سودجویانه، تنبلی و دریوزگی مزمن، لوت‌خوری و شکم‌پرستی بی‌پروا، زله‌بردن بی‌حیا، مکر و حیلة سازمان‌یافته، کبر و غرور نهادینه، فقدان کامل صدق و اخلاص و نهایتاً انحطاط آداب و رسوم طریقت. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و تحلیل محتوای کیفی عمیق، تمامی ابیات مرتبط را در «جام جم» بازخوانی کرده و به روشنی می‌نمایاند که تصوف، علی‌رغم همة این آسیب‌های سنگین درونی و بیرونی، در بطن خویش از ظرفیت ذاتی اصلاح‌پذیری، خودپالایی مدام و بازسازی معنوی برخوردار است. یافته‌ها گواه آن است که نقدهای دقیق، ظریف، چندلایه و منصفانة اوحدی نه صرفاً داوری تاریخی محدود به زمانة خویش، بلکه الگویی جاودان و کارآمد برای بازاندیشی معاصر در باب جایگاه تصوف و عرفان اسلامی به شمار می‌روند؛ الگویی که نشان می‌دهد سنت عرفانی اسلام، در ذات خویش، از مکانیسمی درونی برای پالایش و تجدید حیات معنوی بهره‌مند است. بدین‌سان، اثر پر ارج اوحدی را باید یکی از قله‌های بلند و نقاط عطف اصلاح‌گری عرفانی در تاریخ اندیشه و سلوک اسلامی دانست https://rjcis.sku.ac.ir/article_11987_46da96a4b4f35c12c83baf86872ce7c3.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 گستره‌ی دلالت فقهی آیه وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ... با تکیه بر نکات نحوی 197 211 11990 10.22034/rjcis.2025.15458.1180 FA فاطمه علی زاده استادیار گروه الهیات، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران 0009-0004-8068-3178 محمد هادی انصاری حقیقی دانشجوی دکتری، گروه الهیات، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Journal Article 1970 01 01  آیه شریفه «وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ...»(انفال:60) یکی از محوری‌ترین آیات در زمینه توانمندسازی و قدرت نظام اسلامی است که در منابع تفسیری و فقهی به آن استناد شده است. رهیافت و نتایج این مقاله با رویکرد نحوی، فقهی و اصولی این است که آیه مذکور از حیث واژه «قوة» و ترکیب «ما استطعتم»، ظهور در عموم و اطلاق(هر دو) دارد. این تلقی و خوانش اطلاق‌ساز و عمومیت‌آفرین، مبنایی برای تکلیف به قدرت‌آفرینی در تمام سطوح و ابعاد از جمله نظامی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، علمی و رسانه‌ای باشد. از طریق الغای خصوصیت از کاربرد این آیه در سبق و رمایه و نیز نوع نقشی که کلمات آیه از منظر علم نحو دارند و همچنین بهره‌گیری از الفاظ و معانی آیات مشابه، تسری ـ گستره فقهی ـ آن را به سایر ابعاد توانمندی، مدلل و موجه می‌نماید. روش تحقیق، تحلیلی ـ توصیفی و منابع تفسیری، فقهی و اصولی در آن مورد توجه قرار گرفته است.<br>واژگان کلیدی: آیه 60 انفال، تفسیر، علم نحو، اصول فقه، اطلاق، عموم، قوة، ارهاب دشمن، آیات الاحکام<br>  https://rjcis.sku.ac.ir/article_11990_ff73f9b77514c1bfe14ce8e1579a7b9f.pdf