دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 نقش گروه های معارف در تعمیق و نهادینه‌سازی معارف و آموزه‌های اسلامی‌ با تأکید بر گرایش مبانی نظری اسلام 1 19 11830 10.22034/rjcis.2025.11830 FA حبیب الله کاظم‌خانی استادیار، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، ایران طاهر کریم‌زاده استادیار، عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، ایران Journal Article این مقاله به بررسی نقش گروه های معارف اسلامی در نهادینه سازی آموزه های اسلامی با تاکید بر گرایش «مبانی نظری اسلام» می پردازد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی راهکارهای موثر گروه های معارف اسلامی در تعمیق باورهای دینی دانشجویان است. برای تحقق این هدف، از روش پژوهش کیفی پدیدارشناختی و رویکرد کتابخانه ای استفاده شده است. یافته ها نشان می دهند که گروه های معارف اسلامی به عنوان نهادهای کلیدی در دانشگاه ها، با ارتباط مستقیم و مداوم با دانشجویان، می توانند به تقویت باورهای دینی و ایجاد فضای معنوی کمک کنند. اساتید این گروه ها باید دارای ویژگی هایی چون تسلط بر مباحث دینی و اجتماعی، آراستگی به فضایل اخلاقی، قدرت بیان قوی و آشنایی با اصول روانشناسی باشند. همچنین، بازنگری در محتوای دروس معارف اسلامی و استفاده از ابزارهای نوین آموزشی برای پاسخ گویی به نیازهای فکری و شبهات دانشجویان ضروری است. مقاله همچنین بر اهمیت شبهه زدایی در محتوای دروس تاکید می کند و پیشنهاد می کند که محتوای دروس باید به گونه ای طراحی شود که پاسخگوی پرسش های بنیادی دانشجویان باشد. در نهایت، نهادینه سازی آموزه های اسلامی در دانشگاه ها می تواند به ایجاد نسلی متعهد و متخصص منجر شود که به رفع چالش های اجتماعی و فرهنگی جامعه بپردازند.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11830_26325336b22306af9defd5aaad5e6151.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 عوامل تکامل روح انسان در قرآن کریم 81 102 11835 10.22034/rjcis.2025.11835 FA فهیمه کلباسی عضو هیئت علمی الهیات و معارف اسلامی گرایش قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور استان تهران Journal Article آدمی پیوسته در وجودش به دنبال شناخت «من» خویش است و چه بسا در شناخت این مقوله بین جسم و آنچه روح نامیده می شود در تلاطمی وصف ناشدنی باشد. انسان فطرتا خداجوست و در پی یافتن مسیر کمال و سعادت است. خداوند متعال در قرآن کریم این راه مستقیم به قرب الهی را به عناوین گوناگون شناسانده است تا بشر هدایت یابد و به تکامل حقیقی لایق انسان پیرو حق دست یابد. یکی از امور ناشناخته برای بشر مساله روح است و با توجه به اینکه تمامی هدایت بشر برای تزکیه جسم و تکامل روح است بسیار مهم است تا عوامل تکامل روح شناخته شوند. بر اساس آیات کلام الله مجید، خالق هستی بشر را با دو ماهیت جسم و روح آفریده است. جسم انسان از عالم مادی بوده، از مادیات دنیا تغذیه می نماید و پرورش و تکامل می یابد ولیکن روح، موجودی غیر مادی است لذا از ماورای ماده استرزاق نموده و بدان وابسته می باشد. این مقاله با عنوان عوامل تکامل روح بر اساس آیات قرآن کریم، در جهت نیل به منبعی متقن و کاربردی با هدف تعالی واصلاح بشریت، مسیر سعادت را بررسی و تبیین می نماید که با روش توصیفی- تحلیلی و رویکردی قرآنی- روایی، درصدد آنست که با تعریف روح و مراحل خلقت ارواح، شناخت جامعی از محور اصلی موضوع ایجاد نموده و با برشمردن راه های سعادت همچون نماز، روزه، تلاوت قرآن، یاد خداوند و ذکر، عوامل تکامل شاخص روح را شرح و بسط نماید.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11835_a73d18446f20a30be28c26ab513da8d8.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 بازتاب نمادین فرهنگ ایثار و شهادت در اشعار سیمین بهبهانی 185 204 11900 10.22034/rjcis.2025.15224.1141 FA شکیب داودی دانش‌آموخته گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران. 0009-0006-7617-2003 جهانگیر صفری استاد گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، چهارمحال و بختیاری،ایران. Journal Article یکی از مهمترین مولفه های ادبیات پایداری، که به ویژه در کشور ما به تاثیر از دوران 8 ساله دفاع مقدس، وجهه و جلوه ای خاص تر یافته است، مولفه ی جنگ و فرهنگ ایثار و شهادت است. مفهوم جنگ در کشور ما، به تبع خویش فرهنگ جانبازی و ایثار و شهادت را نیز ایجاد کرده است. به نحوی که شاعران و نویسندگان معاصر، به صورت مستقیم و غیرمستقیم همواره در آثار خود به این مقوله پرداخته اند. در این پژوهش بناداریم با بررسی نمادهای جنگ و شهادت در اشعار یکی از مشهورترین شاعران معاصر، یعنی سیمین بهبهانی به این پرسش پاسخ دهیم که: «رویکرد نمادین این شاعر در مواجهه با مفهوم جنگ و شهادت چگونه است؟ و پر کاربردترین نمادهای مورد استفاده او در راستای تبیین مفاهیم مذکور کدامند» این پژوهش با روش توصیفی_تحلیلی، انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که سیمین بهبهانی از شاعران نمادگرا و جامعه گرای معاصر است که با بسامد چشم گیری از نمادهای گوناگون برای بیان مفاهیم جنگ و شهادت بهره یافته است. در دیدگاهی آماری، بهبهانی از 31 نماد گوناگون با بسامد 82 مرتبه تکرار بهره یافته است. پرکاربردترین نماد این شاعر در مفهوم جنگ و شهادت، نماد خون است که 31 بار در شعر سیمین تکرار شده است و از نظر نوع نمادهای مورد استفاده، نمادهای عمومی و طبیعی، پرکاربرد ترین نوع نمادهای این شاعر در راستای تبیین مفهوم مذکور می باشد.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11900_856b1cacaea25f6ebbf01b0003030a0b.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 بررسی تاثیر ضعف روحیه برآمادگی دفاعی و پیامد های آن از منظر قرآن کریم 11832 10.22034/rjcis.2025.11832 FA حیدرعلی رستمی استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده اصول‌الدین، دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری، قم، ایران. حسین شریف عسگری استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده اصول‌الدین، دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری، قم، ایران حمید همتیان دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده اصول‌الدین، دانشگاه بین‌المللی علامه عسکری، قم، ایران. Journal Article <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">آمادگی دفاعی جزو ضروریات بقاء و اقتدار یک جامعه است؛ به‌گونه‌ای که فقدان آن می‌تواند منجر به شکست در برابر دشمن یا ایراد خسارات جانی و مالی فراوان گردد. ازاین‌رو پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر ضعف روحیه بر آمادگی دفاعی و پیامدهای آن از منظر قرآن کریم، با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی و جمع‌آوری اطلاعات به شیوه کتابخانه‌ای و رایانه‌ای انجام گرفته است. در فرایند پژوهش ابتدا با مراجعه به قرآن کریم آیات مرتبط با بحث شناسایی شد، سپس با استفاده از تفاسیر قرآن و سایر منابع معتبر، بررسی‌های لازم درباره موضوع صورت پذیرفت که یافته‌های حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها، بدین قرار است: از نگاه قرآن کریم ضعف روحیه موجبِ بی‌انگیزگی در آمادگی دفاعی می‌شود و ترس از دشمن، از بین رفتن انسجام نیروها، احساس بی‌کفایتی در برابر دشمن، سستی در مبارزه، افزایش آسیب‌پذیری و شکست درنبرد، ازجمله پیامدهای ضعف روحیه به شمار می‌آیند.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11832_d20d9896e5f7a733d09c07acb323154f.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 آسیب شناسی اعراض از جهاد از منظر قران کریم 11833 10.22034/rjcis.2025.11833 FA عباس شریفی هیئت علمی مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی قم، ایران. محمدرضا شاه‌سنایی هیئت علمی مجتمع آموزش عالی شهید محلاتی قم، ایران. زهرا رجایی آذرخوارانی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات عرب، دانشگاه اصفهان، ایران Journal Article <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">از آسیب‌های اجتماعی در حوزه رفتار دینی، اعراض از حکم جهاد است که به صورت<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">های مختلف در مقابل سفیران الهی بروز می‌نماید. این پژوهش توصیفی‌تحلیلی با رویکرد تحلیل محتوای کیفی و براساس چارچوب نظری توماس اسپریگنز، ضمن بررسی و درک جامع اعراض از جهاد، به ریشه<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">یابی عوامل زمینه<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">ساز، راه<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">برون<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">رفت از آن و ترسیم جامعه مطلوب از منظر قرآن پرداخته<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;"> <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">است. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">دهد، در رهیافت قرآنی، اعراض از جهاد ریشه در عوامل متعددی دارد که برخی مربوط به ساختار درونی انسان و برخی متأثر از عوامل بیرونی است. عوامل مربوط به ساختار وجودی در حوزه بینشی: ضعف ایمان، عدم یقین به توحید و معاد، جهل، انحرافات عقیدتی و در حوزه گرایشی: ترس، دنیازدگی و دنیاپرستی، تنبلی ناشی از ضعف ایمان، عدم آمادگی روحی و توان رزمی می<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">باشد. از عوامل زمینه<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">ساز بیرون از ساختار وجود انسان می<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Calibri; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Calibri; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌‌تو<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">ان به جنگ نرم و عملیات روانی دشمن و نفوذ فرهنگ بیگانه اشاره کرد. راه اصلی برون<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">رفت از این آسیب، فرهنگ‌سازی اجتماعی متناظر به عوامل زمینه<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">ساز است که در حوزه معرفتی با تقویت ایمان به خدا و امدادهای الهی و برانگیختن انگیزه<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">ها و در حوزه عمل با الگودهی و فرهنگ<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">سازی به‌وسیله تبلیغ و بصیرت‌بخشی خواص حاصل می<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: Cambria; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: Cambria; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">گردد. همچنین، زندگی با شرافت و عزتمند جامعه ایمانی در دنیا و رسیدن به فوز عظیم و سعادت ابدی در آخرت که همان حیات طیبه است، جامعه مطلوب و آرمانی مدنظر قرآن است.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11833_3c8f9a173f749710d6377d3150cf90da.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 خوانش آرای متفکران شیعی معاصر درباره اشتغال زنان موردمطالعه: (آرای آیت‌الله خمینی، آیت‌الله خامنه‌ای، شهید مطهری، آیت‌الله مصباح یزدی، آیت‌الله جوادی آملی و علامه طباطبایی) 11834 10.22034/rjcis.2025.11834 FA ابوالقاسم فاتحی دهاقانی استادجامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی، ایران آرزو بوربوری کارشناسی ارشد شیعه‌شناسی دانشگاه علامه طباطبایی، ایران Journal Article <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">یکی از مسائل جدید در جامعه اسلامی، فعالیت اقتصادی و اشتغال زنان در مناصب گوناگون است. اهمیت این موضوع که در زمینة کار زنان در مراکز عمومی ایجاد شده، آرا و دیدگاه‌های مختلفی را پدید آورده است. از جمله می‌توان به آرای متفکران شیعی معاصر اشاره کرد. این پژوهش با روش توصیفی‌تحلیلی، ضمن گزارش آرای متفکران، به‌ویژه آیت‌الله خمینی، آیت‌الله خامنه‌ای، شهید مطهری، آیت‌الله مصباح یزدی، آیت‌الله جوادی آملی و علامه طباطبایی، به بررسی مضامین پایه‌ای در نظرات آن‌ها پرداخته است. نتایج بحث نشان می‌دهد که اشتغال زنان همواره محل اختلاف‌نظر اندیشمندان بوده است و هر یک با استدلال‌های گوناگون سعی در حمایت یا مخالفت با این پدیده داشته‌اند. بررسی دیدگاه امام خمینی، آیت‌الله خامنه‌ای، آیت‌الله جوادی آملی، آیت‌الله مصباح یزدی، شهید مطهری و علامه طباطبایی نشان داد که این متفکران در یک دیدگاه مثبت، با اشتغال زنان در جامعه موافق‌اند و آن را سودمند می‌دانند و اشتغال زنان را باعث توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی می‌دانند. البته این دیدگاه مثبت مشروط به رعایت برخی موارد است، از جمله اینکه اشتغال زنان با وظایف همسرداری منافات نداشته باشد و موجب خستگی و فرسودگی روحی و جسمی زن نشود، با فطرت زن سازگار باشد، حتی‌الامکان در محیط‌های غیر مختلط باشد، موجب استنکاف از فرزندآوری، شیردهی یا تربیت فرزند نشود و مطابق با روحیات و استعدادهای زن باشد.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11834_e1360bb1174a56e62f5a7d1194950342.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 بررسی نقش مساجد در پیشگیری و کاهش وقوع جرم در تمدن اسلامی 11836 10.22034/rjcis.2025.11836 FA افشین سلیمی وردنجانی کارشناسی ارشد، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، ایران Journal Article <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">پژوهش حاضر مبتنی بر روش تحلیل محتوای کیفی و با استفاده از ابزار مطالعه کتابخانه‌ای در پی پاسخ به این پرسش است که آیا مساجد نقشی در پیشگیری و کاهش وقوع جرایم در تمدن اسلامی دارند؟ یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که مهم‌ترین عامل وقوع جرم در جامعه، فرآیند جامعه‌پذیری اشتباه یا ناقص افراد است؛ بنابراین کارآمدترین روش پیشگیری از وقوع جرایم در جامعه پیشگیری کنشی (غیر کیفری) است و از میان دو رویکرد اصلی این نوع از پیشگیری اولویت با پیشگیری اجتماعی است که با مداخله در فرآیند جامعه‌پذیری افراد سعی در هماهنگ‌سازی اعضای جامعه با قواعد و هنجارهای اجتماعی دارد. در تمدن اسلامی یکی از نهادهای مهم و تأثیرگذار بر فرآیند جامعه‌پذیری افراد مساجد است. مساجد با انجام کارکردهای عبادی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، نظامی و قضایی در فرآیند جامعه‌پذیری افراد یک جامعه دخالت کرده و مانع از وقوع یا کاهش جرایم در سطح جامعه می‌شوند.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11836_2a2f98d3597419498e4d734d8c2dd106.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 تربیت سیاسی در جامعه دینی با تأکید بر نهاد خانواده 11837 10.22034/rjcis.2025.11837 FA بهمن کهن ترابی گروه علوم سیاسی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا ، شهرضا ، ایران مجتبی عطارزاده گروه عمومی ، دانشگاه هنر، اصفهان ، ایران علیرضا گلشنی گروه علوم سیاسی ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا ، شهرضا ، ایران Journal Article <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 13.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">تربیت سیاسی ازجمله مهم‌ترین جنبه‌های تربیتی افراد در جوامع به شمار می‌رود که با توجه به ورود عنصر قدرت سیاسی به عرصه‌های مختلف زندگی انسان‌ها در جوامع و متأثر شدن افراد از آن، باید برای دست‌یابی بهتر و صحیح‌تر به آن برنامه‌ریزی کرد. این مقاله در پی پاسخ به این سوال می‌باشد که نقش خانواده به عنوان یک محیط طبیعی تربیت، در تربیت سیاسی چگونه است؟ پاسخ به این سوال از آن نظر حائز اهمیت است که نهاد خانواده ابعاد مختلف رشد کودک را تحت تاثیر قرار می‌دهد. نظام خانواده نهاد محوری در جامعه است که به عنوان هسته اولیه سایر نهادهای اجتماعی محسوب می‌گردد. فرضیه مقاله نیزآن می‌باشد که یکی از عوامل اصلی تعیین کننده در رفتار سیاسی او در زمان‌های بعد، خانواده است. یافته‌های این مقاله که به روش توصیفی‌تحلیلی به دست آمده، نشان می‌دهد که خانواده نسبت به طفل حکم یک دولت کوچک را دارد و لذا خانواده اساسی‌ترین نهاد اجتماعی است که در اسلام نیز حائز اهمیت است. از سویی اگرچه هنوز در باب سرمایه اجتماعی، وفاق لازم میان جامعه‌شناسان و متفکران علوم اجتماعی پدید نیامده، اما از سوی دیگر، سیالیّت معنایی آن باعث شده است که بتوان از زوایای نوینی به آن نگریست و از بسط نظری آن برای فهم مسائل اجتماعی، همچون نظام خانواده، بهره گرفت.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11837_2d7f3f6e23f7cb31f2209ab8cc8f47a4.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 نقش و تاثیر توحید در حکمرانی 11874 10.22034/rjcis.2025.14555.1098 FA محمد ارشادی فارسانی عضوهیئت علمی دانشگاه قم، ایران عباس ایزدپناه 2- دانشجوی دکتری کلام اسلامی، قم، ایران Journal Article <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 12.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">در این مقاله، به بررسی نقش و جایگاه توحید در حکومت و حکمرانی پرداخته شده است. توحید، به معنای اعتقاد به یکتایی خداوند و نفی هرگونه شریک و همتایی برای او، یکی از اصول بنیادین اسلام است. این اصل، تأثیرات عمیقی بر همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی مسلمانان دارد؛ از جمله بر حکومت و حکمرانی که به موارد زیر اشاره شده: حاکمیت خداوند بر جامعه: در حکومت اسلامی، خداوند، تنها حاکم و صاحب اختیار جامعه است و هیچ کس دیگری حق ندارد در عرض او حکومت کند؛ عدالت در حکمرانی: عدالت یکی از اصول اساسی حکومت اسلامی است و در حکومتی که بر اساس توحید استوار است، همه مردم، بدون تبعیض، از حقوق برخوردارند؛ برابری در حکمرانی: در حکومت بر اساس توحید، همه مردم، فارغ از نژاد، قومیت، جنسیت و مذهب، از حقوق مساوی برخوردارند؛ مشارکت مردم در حکمرانی: در حکومت اسلامی توحیدی، مردم، صاحبان اصلی حکومت هستند و حق دارند در تعیین سرنوشت خود مشارکت کنند. توحید در حکمرانی، به دو نوع تقسیم می‌شود: توحید ربوبی: اعتقاد به یکتایی خداوند در خلقت، تدبیر و اداره جهان است. این نوع توحید، زمینه‌ساز حاکمیت الهی و تحقق عدالت و برابری است؛ توحید تشریعی: اعتقاد به یکتایی خداوند در وضع قوانین و مقررات است. این نوع توحید، موجب می‌شود قوانین و مقررات حاکم بر جامعه، مبتنی بر عدل و حکمت الهی باشد. در نهایت، نتیجه‌گیری می‌شود که توحید نه‌تنها زیربنای حکومت اسلامی است، بلکه موجب تحقق حکمرانی عادلانه، برابر و مشارکتی برای همه شهروندان می‌شود و مستلزم شایسته‌سالاری و رفع هرگونه رانت‌خواری است.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11874_786ab8c4d7ee758f80d57e65582e609d.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 شیوه‌های امام علی، علیه السلام، در برخورد با مخالفان جاهل 11875 10.22034/rjcis.2025.14864.1123 FA مرتضی قربانی سفیدان عضو هیئت علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان Journal Article <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">در هرجامعه‌ای افراد با ویژگی‌های مختلف زندگی می‌کنند. برخی دنبال حق و برخی آگاهانه یا از روی جهل از باطل پیروی می‌کنند. این دو گروه همیشه مقابل هم بوده و در صدد حاکمیت بر جامعه‌اند. در این بین حق‌گرایان جهت حاکمیت حق شیوه‌های متفاوتی را در برخورد با طرف مقابل به کار می‌گیرند. در تفکر اسلامی الگوی ویژه‌ای از نوع برخورد با مخالفین توسط حضرت علی، علیه السلام، ارائه شده که در همه زمان‌ها قابل اجراست. ایشان ابتدا هدایت جامعه وآگاهی‌بخشی را حق جامعه بر عهده حاکم می‌دانند و در این راستا دنبال هدایتگری و روشنگری‌اند؛ اعم از سران جامعه یا عوام مردم. چرا که ایشان، اصل را بر جهل آنان می‌دانند. در مراحل بعدی با مدارا کردن، تحمل برخورد منفی مخالفان، تحمل و عفو مخالفان، احتجاجات و در نهایت جنگ را انتخاب می‌کنند چرا که حفظ راه حق و تداوم آن بر همه چیز اولویت دارد. در این خصوص مقالات متعددی با موضوع حکمرانی حضرت علی، علیه السلام، نوشته شده اما این مقاله به روش کتابخانه‌ای به صورت انحصاری به سیره مبارزاتی حضرت با مخالفان جاهل پرداخته و با تبیین موضوع جهل و بیان گونه‌های مختلف افراد جاهل و حتی تعمیم بخشی آن، به سران مخالفان با سایر پژوهش‌ها متمایز شده است.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11875_a63105ddeebde57807d9c794ca3b39d6.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 بررسی معنای لغوی حِلْم و کاربرد آن در روایات امام علی(ع) 11911 10.22034/rjcis.2025.15313.1148 FA مجید روحی دهکردی گروه علوم قرآن و حدیث ایران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. محمد شریعتی کمال آبادی گروه علوم قرآن و حدیث ایران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. احسان روحی دهکردی گروه علوم قرآن و حدیث ایران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Journal Article <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">یکی از سفارش‌های پرتکرار در آموزه‌های اسلامی، توصیه به حلم‌ورزی است. احادیث فراوانی، با بیان اهمیت و جایگاه حلم و بیان آثار و فواید آن، مسلمانان را به پایبندی و عمل به این فضیلت اخلاقی، ترغیب کرده‌اند. در پژوهش حاضر پس از واکاوی معنای لغوی حلم در منابع واژگانی معتبر عربی و تبیین معنای اصلی این واژه، به کاربردهای واژه‌ی «حلیم» در قرآن پرداخته شده است. سپس با توجه به روایات امام علی، علیه‌السلام، در مورد ابعاد گوناگون این فضیلت اخلاقی، مباحثی چون جایگاه حلم، اهمیت حلم، نشانه‌های انسان حلیم، رابطه‌ی حلم با عقل و علم، آثار و فواید حلم، راهکارهای تقویت این خُلق نیکو و آفت حلم بررسی گردیده است. از آنجا که تاریخ، نمونه‌های بسیاری از حلم‌ورزی امیرمؤمنان، علیه‌السلام، در مواجهه با مخالفان و ستمگرانِ به آن حضرت را ثبت کرده است، در پایان این نوشتار، نمونه‌هایی عملی از حلم‌ورزی آن حضرت در برابر دشمنانشان بیان شده تا تجلّی عینی این فضیلت در سیره‌ی علوی، روشن‌تر گردد.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_11911_ebb11ae4ee9a9077f56477ad3acb3648.pdf

دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 1 2025 08 23 دیه زن در قرآن و اسلام؛ نصف یا برابر؟ 116607 10.22034/rjcis.2025.15098.1137 FA الهام انصاری دکتری تخصصی اصلاح نباتات، ژنتیک مولکولی از دانشگاه علوم و تحقیقات تهران ، ایران، پژوهشگر معارف اسلامی. Journal Article <span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">به نظر می‌رسد در برخی مباحث فقهی مربوط به بانوان، با توجه به آسیب<span style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'Times New Roman','serif'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-bidi-font-family: 'B Zar'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">های پدید آمده بعدی که حاکی از عدم دقت‌نظر در ظرایف امور این قشر می‌باشد، بهتر است تجدید نظر جدی صورت گیرد. به این منظور بانوان فرهیخته، که با مشکلات خاص خود دست به گریبان<span style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'Times New Roman','serif'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-bidi-font-family: 'B Zar'; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">‌<span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size: 14.0pt; line-height: 115%; font-family: 'B Zar'; mso-ascii-font-family: IRNazanin; mso-fareast-font-family: 'Times New Roman'; mso-fareast-theme-font: major-fareast; mso-hansi-font-family: IRNazanin; mso-ansi-language: EN-US; mso-fareast-language: EN-US; mso-bidi-language: AR-SA;">اند، نیز می‌توانند در صدور احکامی مقرون به صحت برای صنف خود ورود و به متخصصین امر در این رابطه کمک نمایند تا صدور احکام مرتبط، با رعایت تمام جوانب صورت پذیرد. خصوصا درباره مبحث بسیار مهم «دیه زن در اسلام» که با حقوق زنان(حق‌الناس) در ارتباط تنگانگ است و با کمال شگفتی در دیدگاه علما در زمینه آن، ناهمسانی دیده می‌شود و با توجه به عدم ذکر مستقیم میزان آن در قرآن و وجود روایات متعدد، عده اندکی از علمای اسلام مانند محقق والامقام، علامه محقق اردبیلی و آیت ا... صانعی در آن غور نموده‌اند. در این پژوهش، با استفاده از روش‌های تحقیق نقلی و عقلی و با توجه به آیات قرآن درباره دیه و روایات صحیح و دلایل عقلی، ثابت می‌شود که میزان دیه زن و مرد خصوصا از نظر قرآن، جز در جوامعی با هنجارهای متفاوت که در میان نفوس آدمی تمایز قائل می‌شوند، یکسان است.

https://rjcis.sku.ac.ir/article_116607_75abc7a2ba7f7bac72bef7bfccad9e22.pdf