دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 بررسی چگونگی و علل شکل‌گیری تقدیرگرایی در تاریخ‌نگاری ایرانی‌اسلامی 163 182 11986 10.22034/rjcis.2025.15425.1170 FA مریم ریاحی‌فر کارشناسی ارشد تاریخ اسلام، گروه تاریخ، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران محمود مهمان‌نواز دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران (نویسنده مسئول) Journal Article  این پژوهش بر آن است که چگونگی شکل‌گیری اندیشه تقدیرگرایی را به عنوان یکی از ویژگی‌های مهم تاریخ‌نگاری ایرانی‌اسلامی بررسی کند. به سبب ماهیت موضوع مورد پژوهش، روش تحقیق توصیفی‌تحلیلی است. یافته-های این تحقیق نشان می‌دهد که اندیشه تقدیرگرایی یکی از مهم‌ترین محورهای نگارش مورخان ایران اسلامی بوده به گونه‌ای که مورخان در این دوره در همه روایت‌های تاریخی، مشی تقدیرگرایانه را حفظ و به آن پایبند بوده‌اند. مورخان اسلامی در هیچ زمینه‌ای خود را ملزم به ارائه تبیین‌ها و تحلیل‌های عقلانی ندانسته و به‌ویژه در زمینه اخبار منفی، خط سیر تقدیرگرایی را دنبال نموده و با استفاده از آن به توجیه ناکامی‌ها پرداخته‌اند. میزان تقدیرگرایی در متون تاریخ‌نگاری بسته به شرایط سیاسی کم و زیاد می‌شد. اندیشه تقدیرگرایانه کاربرد مشروعیت‌بخشی به حکومت خلفا و امرا داشته و در همین راستا مورخان سعی کرده خلفا و حاکمان را منتسب به خداوند نمایند. در واقع می-توان عنوان نمود که هدف نهایی توسل به اندیشه تقدیرگرایانه ایجاد مشروعیت در اقدامات حاکمان و حکومت‌ها بوده است.<br> <br>  https://rjcis.sku.ac.ir/article_11986_b7c386cf600f4649ccbaf2136bf37a97.pdf