دانشگاه شهرکرد پ‍‍‍ژوهش‌نامه فرهنگ و معارف دینی 2716-9618 5 2 2026 01 21 جهان‌بینی مهدوی در اشعار شکیب اصفهانی؛ تحلیل الگوهای ذهنی و استعاره‌های مفهومی 125 140 11984 10.22034/rjcis.2025.15388.1158 FA شکیب داودی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران 0009-0006-7617-2003 روح الله کریمی نورالدین‌وند استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، شهرکرد، ایران فاطمه عبداللهی دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی-ادبیات عرفانی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article  این پژوهش به تحلیل جامع و عمیق 14 قصیده مهدوی از میان مجموع 185 قصیده دیوان محمدرضا شکیب اصفهانی می‌پردازد. با توجه به فقدان مطالعات کافی در مورد اشعار این شاعر معاصر، این مقاله با هدف کشف جهان‌بینی فکری و زبانی او درباره امام زمان(عج) نگاشته شده است. این پژوهش با تلفیق روش‌های الگویابی موضوعی(تماتیک) و تحلیل استعاره‌های مفهومی در چارچوب نظریه لیکاف و جانسون انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شکیب با استفاده از استعاره‌های چندوجهی، تصویری جامع از امام ارائه می‌دهد. هشت الگوی ذهنی کلیدی شامل «امام به مثابه منبع نور کیهانی»، «پادشاه مقتدر»، «طرح هستی»، «روح و ذات الهی»، «باغبان و طبیعت»، «پزشک و درمانگر»، «ثمره نبوت و امامت» و «غایب حاضر» در اشعار او شناسایی شد. هر یک از این الگوها، جنبه‌ای متفاوت از وجود امام را به تصویر می‌کشند. این الگوها نشان می‌دهد که شکیب با بهره‌گیری از استعاره‌های مفهومی، دست به ایجاد تصویری جامع و چندبعدی از سیمای امام در اشعار خویش زده است، به نحوی که الگوهای ذهنی و استعاره‌های به کار رفته در اشعار او، هم بیانگر ویژگی‌های قدسی و الهی امام، هم متکی بر جایگاه سیاسی‌اجتماعی ایشان به عنوان ولی جامعه اسلامی، و هم ناظر بر جنبۀ شفابخشی و امداد امام در ارتباط معنوی و شخصی با شاعر به عنوان مرید و شیعه ایشان است. روی هم‌رفته قصاید مهدوی شکیب اصفهانی را می‌توان بازتابی برجسته از جهان‌بینی مهدوی در قالب ادبیات و آن هم در دورۀ گذار قاجار به پهلوی دانست، که از این جهت منبعی ارزشمند برای مطالعات ادبی‌دینی و معادشناسی شیعی به شمار می‌رود.<br>  https://rjcis.sku.ac.ir/article_11984_9d18e7d8be75fc41e3ae14ac99e15064.pdf